Home Columns "11 - "12 3 Waar gaat het om ...........
3 Waar gaat het om ........... Print E-mail
Written by Ton Wilhelm   
Saturday, 26 November 2011 14:02

 

Regelmatig krijg ik de vraag voorgelegd waarin nu eigenlijk het verschil zit tussen het leven in Frankrijk en in Nederland. Geen vraag die eenvoudig te beantwoorden is. De vaste lezerskring van mijn columns hier op de website of in de “Motorboot” heeft steeds wel met stukjes van dit leven kennis gemaakt. Dikwijls gaat het daarbij om het leuke, de aardige dagelijkse belevenissen; de leuke reizen; het mooie land; en niet in de laatste plaats kookkunst en wijn. Soms ook om de ergernissen. Het contact met officiële  instanties geeft daar nogal eens aanleiding toe. Soms gaat het om onbegrijpelijke omgangsregels, vooral op het terrein van overleg, waarvan wij altijd denken dat we het efficiënter doen. Maar al deze dingen bij elkaar verklaren nog niet de essentie van het anders zijn van het leven hier. Toen ik deze week die vraag opnieuw gesteld kreeg vond ik dat ik maar eens een poging moest wagen om op z’n minst voor mezelf een betere verklaring te vinden en ik zal trachten u er deelgenoot van te maken.

Aan de basis ligt voor mij het begrip “savoir vivre”: Relaties en levenskunst, het vermogen om sociaal met anderen om te kunnen gaan (ook handigheid en bedrevenheid in de omgang met mensen) en zich maatschappelijk gepast te gedragen. Een naar mijn gevoel in Nederland verouderd begrip als “wellevendheid” hoort daar zeker bij. 

Het lastige is dat hier vele ongeschreven regels bij horen en dat de “handigheid” in de omgang met vele zaken de gebeurtenissen voor ons ondoorzichtig maken. Zo zijn er ongeschreven regels waarvan simpel verwacht wordt dat je ze kent je er aan houdt. Doe je dat niet dan ben je in het gunstigste geval “een beetje onhandig” (voor goede vrienden, die je dan gelukkig soms vriendelijk willen informeren over hoe het wel zou moeten).  Maar bij een minder welwillende houding (vreemden) onbeleefd of onbehouwen of je kunt zelfs (ambtelijke instanties)  op een afhoudende en afkeurende houding rekenen die als het even tegen zit ook tegen je gebruikt wordt. Heb je goede vrienden dan moet je in zo’n geval niet aarzelen om daar gebruik van te maken om tot een herstel van relaties te komen. En kijk, daar zijn de Fransen met hun hang naar levenskunst nu juist weer heel goed in.

Je moet begrijpen dat het ook bij officiële vergaderingen veelal draait om de goede relaties. Je gaat niet direct op je doel af, dan loop je met zevenmijlslaarzen door de porseleinkast en zal je weinig bereiken. Bereid de zaken buiten een vergadering voor en kijk eens of je niet op voorhand medestanders kunt vinden die weer eigen ingangen hebben. Niet heel erg anders als bij ons, ook al geven we graag voor dat het anders is, maar net iets verder doorgezet en bijna tot instituut verheven. Vergaderingen zijn slechts om afspraken te bevestigen en de goede relaties te onderstrepen. Is het je niet tevoren gelukt dan zal je bij belangrijke zaken weinig tot niets bereiken in een officiële vergadering. Doorgaan betekent dan dat je de tijd van anderen verdoet: vervelend en vooral onbeleefd. 

Nog lastiger is het dat deze houding ook van toepassing is op de omgang met formele voorschriften en wetten. Omdat dat soort regels het leven lastiger maken zullen ze waar nodig zo veel mogelijk worden vermeden. Er bestaan simpel minder regels als gevolg hiervan. En waar ze wel bestaan is niet zelden een soepele toepassing of gewoon vergeten een manier om er mee om te gaan. Maar pas op, dat kan weer niet met alles. Naarmate het voor meer mensen voordelig uitpakt om ze te vergeten wordt dit ook makkelijker toegepast.

Bij het ontbreken van regels komt het weer aan op de handigheid in de omgang met elkaar waarbij een houding van wellevendheid zeker helpt. Geven en nemen en als het een keer niet lukt: “Pffft, en schouders ophalen”, jammer dan. Bovendien geeft dat je krediet bij een volgende keer. We drinken vervolgens een glas en maken er het beste van. Natuurlijk is dit soms ergerlijk voor met regeltjes groot gebrachte Nederlanders. Krijg je niet snel antwoord van een ambtelijke instantie dan zijn er meestal geen wettelijke termijnen waarop terug is te vallen. Ik heb daar soms moeite mee en vind het lastig om vervolgens een relatie daar lastig mee te moeten vallen. In de praktijk zit er soms niets anders op en dan blijkt dat een goede relatie ook alles uit de kast haalt om je van dienst te zijn. Het betekent immers een kans om de levenskunst en de positie te demonstreren. Daarbij neem je alle tijd om met elkaar van gedachten te wisselen. Dan zal deze relatie ook al zijn of haar levenskunst, wellevendheid en goede relaties op zijn/haar beurt gebruiken om je te helpen. Kun je daarna de vriendschap bevestigen door een kleinigheid in ruil te doen, al is het maar een koek bakken, dan heb je niet alleen je doel bereikt maar een uiterst plezierig contact er bij.

 

Bij de levenskunst hoort het dat je voor gasten (dan al bijna per definitie vrienden) het beste op tafel zet; dat je op jouw beurt een gastheer/vrouw niet laat schrikken door exact op tijd te verschijnen; dat je het vermijdt om anderen aan te stoten en als dat wel gebeurt duidelijk excuses maakt; dat je bij iemand die in gesprek is op geen enkele wijze inbreekt en rustig wacht als je iets wil tot het andere gesprek is afgelopen; dat je de tijd neemt om bekenden die je tegen komt te begroeten, ook al heb je haast; dat je als gast altijd een kleinigheid, een attentie, mee neemt (en als de gastheer/vrouw heeft gezegd met “main vide” –lege hand- te verschijnen is die niet echt leeg maar wordt het werkelijk iets kleins); dat je geen winkel binnen gaat zonder een begroeting uit te spreken. Allemaal regeltjes waarvan de meeste niet helemaal onbekend -en zeker niet onplezierig- zijn maar die net iets verder en zo nodig in combinatie worden doorgevoerd. Hoor je er bij dan zal je dat duidelijk merken en is dat ook duidelijk zichtbaar voor de omstanders aan de uitvoerigheid en hartelijkheid van de begroeting.

 

Voor ons valt de afweging tussen voor- en nadelen uit in een groter gewicht van de voordelen. En waar het ons toevallig eens niet uit komt? Pfffht, …………: wanneer drinken we weer eens een glas?

 

TON WILHELM

Bij de foto: Cursus Frans, maar vooral het Franse leven