Home Zomer "07 Zalm en nog eens zalm
Zalm en nog eens zalm Print E-mail
Written by Ton Wilhelm   
Thursday, 30 August 2007 00:00

De Haut-Allier heeft een betoverend landschap

Op de laatste dag van augustus heeft onze club een dagtocht georganiseerd naar een tweetal interessante plekken bij de oorsprong van de Loire. Al om kwart voor zeven dienen we ons te melden in Renaisson. We gaan om kwart over zes weg en zijn keurig op tijd aanwezig vóór het vertrek van de bus. Wie denkt dat hoe Zuidelijker, hoe ruimhartiger er met tijd wordt omgesprongen heeft het mis. Ruim voor vertrek zit de bus al vol en wij komen als laatsten aan. Dan blijkt dat in de bus de mooiste plaatsen, direct achter de chauffeur, met uitzicht door de enorme panoramische voorruit, voor ons zijn vrijgehouden. Argument: u dient als gasten in ons land de gelegenheid te hebben alles goed te zien! Voor de zoveelste keer voelen wij ons verlegen met de grote gastvrijheid die wij hier dikwijls ervaren. De route voert ons zuidelijker via Clermont-Ferrand door een prachtig berglandschap richting La Chaise-Dieu om in het dal van de Allier bij het plaatsje Chanteuges aan te landen. Daar is de grootste en modernste organisatie gevestigd van slechts een paar in Europa die zich bezig houden met het kweken en uitzetten van wilde zalm. Het klinkt wat tegenstrijdig, het kweken van wilde zalm. Men probeert in dit Conservatoir de Saumon du Haut-Allier echter er voor te zorgen dat de wilde zalm terug komt in Europa op de vele plekken waar dit vroeger gewoon was. De kaarten zijn indrukwekkend. De zalm kwam in de negentiende eeuw voor in alle rivieren tussen Rijn, Noordzee, Oceaan en Middellandse zee met een open verbinding met zee. In 1950 uitsluitend nog in een paar riviertjes in Bretagne en in de benedenloop van de Loire. Dank zij de inspanningen van dit soort organisaties en de gelukkig terug lopende vervuiling komt er weer sporadisch zalm voor in de Rijn, maar zijn in de vele rivieren en riviertjes die de Loire voeden zoals De Allier , Allagnon , Dore en Creuse , om er een paar te noemen weer flinke populaties aanwezig. Ook op de Garonne en de Dordogne wordt weer zalm gesignaleerd evenals op een aantal riviertjes in het zuidwesten tegen de Pyreneeën aan. Prachtige resultaten dank zij grote inspanningen.

In de kwekerij heerst het
schemerlicht van onder water

De zalm is daarbij geen eenvoudig “product”. Geboren op de bovenloop van de rivieren vertrekt de zalm op jonge leeftijd naar zee. Daar leggen ze duizenden kilometers af waarbij ze zich voeden met o.a. garnalen, die ze de kenmerkende rood/roze kleur geven. Na westelijk van Groenland en noordelijk van de Faeröer eilanden in drie jaar met 2 à 3 kilo per jaar verder te zijn opgegroeid tot volwassen zalm komen ze dan de hele moeizame weg weer terug naar hun geboorteomgeving om daar zelf kuit te schieten. Dit is een steeds lastiger proces geworden door vervuiling van de rivieren waar de zalm zeer gevoelig voor is en door alle waterwerken zoals de talloze stuwen die het water voor de mens in bedwang moeten houden. Bij vele dammen zijn inmiddels “trappen” gemaakt waar de zalm de gelegenheid heeft om terug omhoog te klimmen tegen de talloze kunstmatige stroomversnellinkjes in. Zelfs zijn er plekken waar de zalm in het vroege voorjaar onderweg naar de paaigronden in bakken terecht komt die als een lift omhoog gaan om hem boven aan de dam weer de gelegenheid te geven verder te trekken.

De grote kweekexemplaren komen
nieuwsgierig kijken

Gesteund door dit soort maatregelen zorgt men nu in Chanteuges voor een voorlopig versnellen van het paaiproces. In voor de zalm optimale omstandigheden worden de 7 à 15000 eitjes van een volwassen vrouwtjesdier zorgvuldig “geoogst” en als het ware kunstmatig bevrucht. In kweekbakken worden de eitjes uitgebroed, waarna de larven langzaam worden gewend aan het rivierwater uit de omgeving. Een deel wordt dan rechtstreeks uitgezet en blijft dan nog enige tijd in de omgeving opgroeien alvorens de grote reis te beginnen. Een ander deel wordt eerst verder opgekweekt tot de grootte van een volwassen Forel om daarna pas uitgezet te worden.

Na de bevruchting komen de
honderdduizenden eitjes hier uit

De grote volwassen exemplaren krijgen dan opnieuw een zorgvuldige verzorging in klimatologisch optimale omstandigheden tot ze weer rijp zijn voor een volgend broedsel. Wat er nodig is om enig resultaat te behalen blijkt wel uit de volgend cijfers: van de 7500 uitgekomen larven groeien er 1500 op tot aankomende zalmpjes. Daarvan bereiken er 150 de zee. Volwassen geworden bereiken er vier opnieuw hun geboortegrond en twee lukt het om daar te paaien. De man die ons rondleidt is ondanks dit moeizame werk buitengewoon enthousiast over de bereikte resultaten. Geïnteresseerd? Kijk vooral op www.saumon-sauvage.org en ben je ooit in de buurt, bezoek dan vooral dit centrum waar met zoveel enthousiasme wordt gewerkt aan deze enorme taak. Ieder bezoek draagt immers bij aan het werk en kweekt ook begrip voor de noodzaak van alle bijkomende maatregelen.

 



In water dat langzaam aan
de buitenomstandigheden wordt
aangepast groeien de larven op

Tegen de stroom zwemt
de jonge zalm eindeloos rondjes

Grotere exemplaren
wachten op de vrijlating